แพ้น้ำ สัมผัสแล้วผื่นลมพิษขึ้น มีสาเหตุจากอะไร รักษาแบบไหนดี

แพ้น้ำอาจเป็นภาวะที่หลายคนไม่คุ้นเคย แต่ในความเป็นจริงแล้ว มีผู้ที่เมื่อสัมผัสน้ำแล้วเกิดผื่นคัน ผิวหนังแดง หรือมีลักษณะลมพิษขึ้นทันที ซึ่งอาการดังกล่าวสามารถเกิดขึ้นได้จากกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การอาบน้ำ ล้างหน้า หรือการโดนน้ำฝน และอาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว

บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจถึงสาเหตุของอาการแพ้น้ำ ลักษณะอาการที่พบบ่อย รวมถึงแนวทางวิธีแก้อาการแพ้น้ำประปา รวมถึงน้ำชนิดอื่น ๆ เพื่อช่วยให้รับมือกับภาวะนี้ได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย

Key Takeaways

• อาการแพ้น้ำเป็นภาวะที่ผิวหนังมีผื่นลมพิษ ลักษณะนูนแดงขึ้น ภายในระยะเวลาประมาณ 30 นาที หลังผิวหนังสัมผัสน้ำ
• สาเหตุของอาการแพ้น้ำอาจเกี่ยวข้องกับการเกิดปฏิกิริยาไขมันบนผิวหนังกับน้ำ หรือน้ำไปละลายสารกระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกายให้หลั่งสารฮีสตามีน (Histamine) ออกมา
• การรักษามีหลายวิธี เช่น ใช้ยาแก้แพ้(Antihistamines) หรือ การบำบัดด้วยการฉายแสง (Phototherapy)

สารบัญบทความ

• อาการแพ้น้ำ คืออะไร มีอาการอย่างไรบ้าง
• อาการแพ้น้ำเกิดจากอะไร
• สังเกตว่าผิวแพ้น้ำ ได้อย่างไร
• วิธีการตรวจวินิจฉัยผิวแพ้น้ำ
• วิธีการรักษาผิวแพ้น้ำมีกี่วิธี อะไรบ้าง
• คำถามที่พบได้บ่อย (FAQs)
• (สรุป) อาการแพ้น้ำดีขึ้นได้ ปรึกษาแพทย์ผิวหนังที่ SkinX

อาการแพ้น้ำ (Aquagenic Urticaria) คือภาวะผิวหนังชนิดหนึ่งที่พบได้ยาก โดยผู้ที่เป็นจะเกิดผื่นลมพิษ แดงนูนขนาดประมาณ 1-3 มม. ร่วมกับอาการบวมหรือคัน หลังจากสัมผัสกับน้ำ ไม่ว่าจะเป็นน้ำประปา น้ำบาดาล น้ำฝน เหงื่อ หรือน้ำตา ซึ่งลักษณะอาการแพ้น้ำจะคล้ายกับผื่นลมพิษชนิดอื่น เช่น ลมพิษจากความร้อนหรือความเย็น ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดูแลและวินิจฉัยจากแพทย์อย่างถูกต้อง

ปัจจุบันสาเหตุของอาการแพ้น้ำ (Aquagenic Urticaria) ยังไม่ถูกศึกษาในวงกว้าง อย่างไรก็ตาม แพทย์ผู้เชี่ยวชาญมีข้อสันนิษฐานอยู่ 2 แนวทาง ได้แก่

• อาจเกิดจากปฏิกิริยาระหว่างน้ำกับไขมันหรือสารบางชนิดที่เคลือบอยู่บนผิวหนัง เมื่อสัมผัสน้ำจะกระตุ้นให้เซลล์มาสต์ (Mast Cells) หลั่งสารฮีสตามีน (Histamine) ทำให้เกิดผื่นลมพิษขึ้น
• สารก่อภูมิแพ้หรือสารระคายเคืองบนผิวหนังละลายหรือถูกกระตุ้นเมื่อโดนน้ำ ทำให้ร่างกายตอบสนองผิดปกติและแสดงอาการผื่นแพ้น้ำตามมา 

การสังเกตอาการแพ้น้ำ สามารถเช็กอาการคร่าว ๆ ได้ อย่างไรก็ตาม บางรายอาจสับสนกับปัญหาผิวอื่น เช่น สิวเห่อ หรือสิวอุดตัน โดยมีจุดสังเกตสำคัญดังนี้

• เกิดผื่นหรือลมพิษหลังโดนน้ำไม่นาน มักเกิดภายในไม่เกิน 30 นาทีหลังอาบน้ำ ล้างหน้า โดนน้ำฝน เหงื่อ หรือน้ำจากกิจกรรมประจำวันแล้วมีผื่นแดงขึ้น
• ผื่นมีลักษณะนูน แดง หรือเป็นปื้นเล็ก ๆ ผู้ที่แพ้น้ำ เช่น น้ำประปา เหงื่อ หรือน้ำตา บางรายอาจรู้สึกคัน ปวดแสบร้อน หรือคันยิบ ๆ บนผิว แม้ผื่นจะไม่เด่นชัดมาก
• อาการเกิดแพ้เฉพาะบริเวณที่สัมผัสน้ำ เช่น แขน ลำตัว คอ หรือหน้า และมักไม่ลามไปยังบริเวณอื่นที่ไม่โดนน้ำ โดยไม่จำเป็นต้องเป็นน้ำที่สกปรกหรือมีสารเคมี
• ไม่เกี่ยวกับอุณหภูมิของน้ำ ไม่ว่าจะเป็นน้ำอุ่น น้ำเย็น หรือน้ำอุณหภูมิปกติ ก็สามารถกระตุ้นอาการได้
• อาการดีขึ้นหรือหายเมื่อผิวแห้ง หลังเช็ดตัวให้แห้ง ผื่นแพ้น้ำและอาการคันมักค่อย ๆ ลดลงและหายไปเองภายในระยะเวลา 30-60 นาที

อาการแพ้น้ำ (Aquagenic Urticaria) ต้องอาศัยการประเมินโดยแพทย์อย่างละเอียด เนื่องจากอาการแพ้น้ำถือว่าพบได้น้อย และมีความคล้ายกับโรคผิวหนังอื่น ๆ หลายชนิด โดยขั้นตอนการวินิจฉัยหลัก ๆ มีดังนี้

• ซักประวัติอาการแพ้น้ำอย่างละเอียด แพทย์จะถามลักษณะอาการ เช่น ผื่นหรือลมพิษเกิดขึ้นเมื่อใด เกิดหลังสัมผัสน้ำประเภทใดบ้าง เช่น น้ำคลอรีน เหงื่อ หรือน้ำตา รวมถึงความถี่ในการเกิดผื่นขึ้น เพื่อแยกจากลมพิษชนิดอื่นหรือปัญหาผิว เช่น ผิวแพ้สารเคมี สิวแพ้แมส หรือสิวแพ้ครีม
• การทดสอบกระตุ้นด้วยน้ำ (Water Challenge Test) เป็นการทดสอบมาตรฐานที่แพทย์จะใช้น้ำอุณหภูมิประมาณ 35 ํC สัมผัสกับผิวหนังในบริเวณที่กำหนด และสังเกตว่ามีผื่นลมพิษหรือตุ่มแพ้น้ำเกิดขึ้นภายในระยะเวลาสั้นหรือไม่ 

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาอาการแพ้น้ำ (Aquagenic Urticaria) ให้หายขาดได้โดยตรง แต่มุ่งเน้นไปที่การควบคุมอาการแพ้น้ำ ลดการอักเสบของผื่นที่ขึ้นตัว และช่วยให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ โดยแนวทางวิธีแก้ที่แพทย์มักพิจารณา แบ่งออกเป็น 3 วิธีหลัก ดังนี้

การบำบัดเฉพาะที่ (Topical Therapy)

อีกหนึ่งแนวทางสำหรับผู้ที่แพ้น้ำ แต่ไม่รู้ว่าควรรักษายังไง การบำบัดเฉพาะที่จะมุ่งเน้นการเสริมเกราะป้องกันผิวและลดการระคายเคือง เช่น การใช้ครีมหรือขี้ผึ้งที่ช่วยเคลือบผิว เพื่อลดการสัมผัสโดยตรงระหว่างน้ำกับผิวหนัง การใช้มอยส์เจอไรเซอร์เพื่อฟื้นฟูผิว และลดโอกาสเกิดการอักเสบ 

การบำบัดด้วยการฉายแสง (Phototherapy)

การบำบัดด้วยการส่องไฟ หรือ Phototherapy เป็นอีกทางเลือกสำหรับผู้ที่มีอาการเรื้อรังหรือควบคุมอาการได้ยาก โดยจะใช้แสงอัลตราไวโอเลต (UV) ในปริมาณที่เหมาะสม เพื่อช่วยลดการตอบสนองที่ผิดปกติของผิวหนังและลดความไวต่อการกระตุ้นจากน้ำ 

การรักษาด้วยยาทางเลือกสำหรับภาวะผิวหนังอักเสบ/สิว (Alternative Pharmacological Treatments for Dermatitis/Acne)

ในบางรายที่แพ้น้ําต่าง ๆ อาทิ น้ำประปา แล้วมีปัญหาผิวร่วมด้วย เช่น สิวอักเสบ สิวเห่อ หรือ สิวหัวหนอง แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาทางเลือกอื่น ๆ เพื่อควบคุมการอักเสบของผิวและลดการกระตุ้นซ้ำ 

แพ้น้ำ แก้อย่างไร?

หากแพ้การใช้น้ำประปาแล้วมีผื่นขึ้นสามารถลดการระคายเคืองของผิวและเสริมเกราะป้องกันผิวได้ เช่น เลี่ยงการอาบน้ำเป็นเวลานาน และทามอยส์เจอไรเซอร์ หากยังเกิดซ้ำ ควรปรึกษาแพทย์ผิวหนังเพิ่มเติม

แพ้น้ำสามารถอาบน้ำได้หรือไม่?

สามารถอาบน้ำได้ แต่ควรอาบอย่างระมัดระวัง โดยลดระยะเวลาในการอาบน้ำ เลี่ยงการถูผิวแรง ๆ และดูแลผิวให้แห้งและชุ่มชื้นทันทีหลังอาบน้ำ เพื่อลดการกระตุ้นอาการแพ้

อาการแพ้น้ำประปาหรือเหงื่อ แล้วเกิดผื่นลมพิษขึ้น หลายคนอาจสับสนว่าเป็นสิวแพ้น้ำหรือไม่ สามารถปรึกษาแพทย์ผิวหนังเพื่อตรวจวินิจฉัยและวางแผนการรักษา เพื่อช่วยลดการกำเริบของผื่นและทำให้ผู้มีอาการใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจ

นอกจากนี้ หากคุณกำลังเผชิญปัญหาผิว SkinX คือแอปพลิเคชันปรึกษาแพทย์ผิวหนัง ที่ช่วยให้การดูแลปัญหาผิวสะดวกยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นอาการแพ้จากการสัมผัสน้ำ ต้องการฉีดสิว หรือคำแนะนำเกี่ยวกับการกดสิวดีไหม ก็สามารถใช้บริการได้ ที่สำคัญดาวน์โหลดได้ทั้ง iOS และ Android อยู่ที่ไหนก็ปรึกษาหมอได้ รู้ค่าบริการก่อนเข้าปรึกษา คุมงบได้ พร้อมสรุปแนวทางการรักษาชัดเจน มีบริการส่งยาถึงบ้านและมีเภสัชกรคอยแนะนำ

แอปพลิเคชัน ปรึกษาปัญหาและดูแลผิวโดยแพทย์ผิวหนังผู้ชำนาญการ 

ครบ จบ เคลียร์ใน 15 นาที!

• FB : SkinX พบแพทย์ผิวหนังออนไลน์
• IG : skinx.thailand
• Line : @skinx.official
• TikTok : skinxthailand
• X : @skinxthailand
• Tel : 02 038 5505
• E-mail : service@skinx.app

อ้างอิง

MedPark Hospital. (2024, พฤษภาคม 13). แพ้น้ำ ลมพิษจากการสัมผัสน้ำ สาเหตุ อาการ การรักษา. MedPark Hospital.com https://www.medparkhospital.com/disease-and-treatment/aquagenic-urticaria

Robert Rothbaum, Jean S McGee. (2016, November 29). Aquagenic urticaria: diagnostic and management challenges. PubMed Central https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5136360/